Τσιάνος Παναγιώτης / tsianos.pan@gmail.com
Μέλος Εκτελεστικής Γραμματείας Π.Ο.Ε.Π.Λ.Σ.
Όσοι έχουν πάρει στεγαστικά δάνεια από το Ταμείο Παρακαταθηκών & Δανείων (ΤΠΔ), μαζί με τις βεβαιώσεις των τόκων του 2011, έλαβαν από το ΤΠΔ και μια συνοδευτική επιστολή, σύμφωνα με την οποία ενημερώνονται για αποφάσεις που έχει πάρει το Διοικητικό Συμβούλιο του ΤΠΔ, για τη δυνατότητα ρυθμίσεων εξυπηρετούμενων δανείων.
Συγκεκριμένα, πέρα από την απόφαση που είναι ήδη γνωστή από τον Απρίλιο και αφορά επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής, γίνεται γνωστή και η απόφαση που ελήφθη από το Ταμείο, συνέχεια της υπουργικής απόφασης, η οποία μειώνει σε 3/10 το ποσοστό εκχώρησης των εκάστοτε τακτικών μηνιαίων απολαβών, για την εξυπηρέτηση των δανείων που έχουν χορηγηθεί από το Τ. Π. & Δανείων.
Σύμφωνα πάντα με την εν λόγω επιστολή, για το ποσοστό των 3/10 που θα υπολείπεται της τοκοχρεωλυτικής δόσης του δανείου, οι οφειλέτες θα πρέπει να γνωρίσουν, με υπεύθυνη δήλωση, στην Υπηρεσία τους (εκκαθαριστή μισθοδοσίας), ότι συναινούν να παρακρατείται ποσοστό μεγαλύτερο των 3/10 των μηνιαίων απολαβών τους για την εξυπηρέτηση των δανείων τους. Σε άλλη περίπτωση θα πρέπει με υπεύθυνη δήλωση, να γνωρίσουν στην Υπηρεσία και στο ΤΠΔ ότι δεν συναινούν στην παρακράτηση ποσοστού μεγαλυτέρου των 3/10 των μηνιαίων αποδοχών τους. Για αυτή και μόνο την περίπτωση, οι οφειλέτες αναλαμβάνουν την υποχρέωση να καταβάλουν οι ίδιοι τη διαφορά των δόσεων ανά εξάμηνο (έως 30/7 ή 31/12), σε Τράπεζα και σε προσωπικό τραπεζικό λογαριασμό ΙΒΑΝ που τους γίνεται γνωστός στην επιστολή.
Για όσους συνταξιοδοτούνται-αποστρατεύονται, σύμφωνα με την παραπάνω Υπουργική απόφαση, γίνεται παρακράτηση ποσού ίσου μέχρι και τα 3/4 του εφάπαξ του ΜΤΝ, το οποίο και αποδίδεται στο Τ.Π.Δ., με σκοπό τη μείωση της μηνιαίας δόσης του δανείου στα 3/10 της μηνιαίας σύνταξης, χωρίς όμως την εθελοντική συμμετοχή των δανειοληπτών.
Είναι σαφές ότι η εξαγγελία που είχε προηγηθεί της Υπουργικής Απόφασης για ελάφρυνση των δανειοληπτών και οι προσδοκίες που αυτή είχε δημιουργήσει, δεν είχε στην πράξη κανένα αντίκρισμα, αφού οι οφειλέτες, ακόμη και να υπαχθούν στην ρύθμιση των 3/10, θα συνεχίζουν να καταβάλλουν αθροιστικά το ετήσιο ποσό που κατέβαλλαν και πριν, ενώ η αρμόδια υπηρεσία του Αρχηγείου Λ.Σ.-ΕΛ.ΑΚ., δεν έχει καμία επίσημη ενημέρωση από το ΤΠΔ, ακόμη και για αυτή τη δυνατότητα.
Το γεγονός ότι δεν προκύπτει καμία ουσιαστική ελάφρυνση, γεννά ερωτηματικά για την σκοπιμότητα της Υπουργικής Απόφασης και τους λόγους που αυτή δεν εφάρμοσε την αρχική εξαγγελία. Να σημειωθεί πως το ΤΠΔ είναι αρμοδιότητα του Υπουργού Οικονομικών και θα έπρεπε να γνωρίζει ποιες αποφάσεις μπορούν να ισχύσουν και ποιες όχι.
Το σημαντικότερο όμως είναι πως οι επιστολές που απέστειλε το ΤΠΔ στους οφειλέτες δεν ήταν η ίδια για όλους. Σε κάποιες από αυτές γινόταν γνωστό πως τα δάνειά τους έχουν τιτλοποιηθεί.
Τιτλοποίηση είναι η πρακτική που υποδηλώνει την μετατροπή ενός αγαθού σε τίτλο, ήτοι σ’ ένα άλλο ρευστότερο και ήδη από το 2005 η Διοίκηση του ΤΠΔ αναζητούσε τρόπους για να προχωρήσει στην τιτλοποίηση των απαιτήσεών του από στεγαστικά δάνεια, προκειμένου να αυξήσει τη ρευστότητά του.
Τελικά με σύμβαση που υπέγραψε το ΤΠΔ στις 28 Αυγούστου 2006 με την JP Morgan και την Εθνική Τράπεζα, τιτλοποιήθηκαν 28.216 στεγαστικά δάνεια δημοσίων υπαλλήλων, στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, δίχως βέβαια ποτέ να ερωτηθούν και να συναινέσουν.
Ένα χρόνο μετά την υπογραφή της σύμβασης, ο πρώην υπουργός Γιώργος Ανωμερίτης, δηλώνει ότι το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων παρέδωσε στην ουσία τα δάνεια και τις υποθήκες μηδενικού ρίσκου των δημοσίων υπαλλήλων στα χέρια ξένων συμφερόντων και επικαλείται ανάλογη υπόθεση που απασχόλησε το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο της Γερμανίας.
Συγκεκριμένα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Γερμανίας, κρίνοντας προσφυγή για τιτλοποιήσεις της Τράπεζας Ανασυγκρότησης (Virchhaft Hous Bauf) αποφάσισε ότι: «Τράπεζες οι οποίες χορηγούν στεγαστικά δάνεια σε δημοσίους υπαλλήλους δεν μπορούν να τα τιτλοποιούν, διότι παραβιάζουν το απόρρητο του δημοσίου υπαλλήλου» και ακύρωσε όλες τις τιτλοποιήσεις στεγαστικών δανείων (από κρατικές τράπεζες) ως μη σύννομες. Ο κ. Ανωμερίτης θεώρησε τότε, πως η τιτλοποίηση των στεγαστικών δανείων δημοσίων υπαλλήλων, στην οποία προχώρησε το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων με την JΡ Μorgan θα καταστεί άκυρη και ζήτησε από την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων να ελέγξει τα παραχωρηθέντα στοιχεία, σημειώνοντας πως το θέμα θα τεθεί και στο δικό μας Ακυρωτικό Δικαστήριο.
Με ανακοίνωση-απάντηση σε δημοσίευμα του Έθνους, το Ταμείο τονίζει ότι «Ουδείς δανειολήπτης του Ταμείου βρίσκεται σε ομηρία, είτε το δάνειό του είναι στην κατηγορία των τιτλοποιηθέντων είτε όχι, αφού η τιτλοποίηση σε καμία περίπτωση δεν αφορά τους όρους των δανειακών συμβάσεων. Για το λόγο αυτό, άλλωστε, τα δάνεια που δεν έχουν συμπεριληφθεί στην τιτλοποίηση δεν έχουν καμία ευνοϊκότερη μεταχείριση σε σχέση με όσα έχουν συμπεριληφθεί».
Ερωτηθείς σχετικά από «Το Βήμα» ο τότε πρόεδρος του ΤΠΔ κ. Αυγ. Βιντζηλαίος δήλωσε ότι η τιτλοποίηση έγινε με στόχο την εξασφάλιση ρευστότητας προκειμένου να συνεχιστεί με αμείωτη ένταση η χορήγηση δανείων σε δημοσίους υπαλλήλους και νομικά πρόσωπα και σε καμία περίπτωση δεν μπορεί αυτό το ποσό να μεταφερθεί στον προϋπολογισμό. Ο ίδιος αναφέρει ότι επέλεξε την Εθνική Τράπεζα διότι είναι το μεγαλύτερο πιστωτικό ίδρυμα στην Ελλάδα και επίσης γιατί ήθελε να έχει «φυλαγμένα τα ρούχα του και να μην υπάρξουν ενδιάμεσοι». Όσον αφορά το θέμα της επιλογής της JΡ Μorgan, o κ. Βιντζηλαίος αναφέρει ότι από την Εθνική Τράπεζα του είπαν πως συνεργάζονται με τον συγκεκριμένο οίκο και δεν είχε λόγο να φέρει κάποια αντίρρηση.
Από την πλευρά της η Εθνική Τράπεζα αναφέρει ότι για να διατεθεί μια έκδοση ύψους 950 εκατ. ευρώ στην αγορά απαιτείται συνεργασία με ένα ξένο και αναγνωρισμένο χρηματοπιστωτικό οίκο και ότι η τελική επιλογή ήταν της διοίκησης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων που υπέγραψε και τη σχετική σύμβαση.
Σε ανακοίνωση του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων με αφορμή δημοσίευμα των «Νέων» αναφέρει ότι το επιτόκιο με το οποίο θα επιβαρυνθεί το ΤΠΔ για την εξόφληση του δανείου των 950 εκατ. ευρώ είναι το εξαμηνιαίο διατραπεζικό επιτόκιο του ευρώ συν ένα περιθώριο 0,14% και ότι οι τόκοι των στεγαστικών δανείων που θα εισπράξει το ΤΠΔ στο μέλλον, χρησιμεύουν για την πληρωμή του επιτοκίου του ομολόγου, ενώ η διαφορά από το επιτόκιο των στεγαστικών δανείων (5,42%) με αυτό του ομολόγου παραμένει ΤΠΔ.
Ωστόσο το ΤΠΔ αναγνωρίζει ότι δόθηκε προμήθεια 4,3 εκατ. ευρώ (0,45% του δανείου) και ότι ο δανεισμός με τιτλοποίηση είναι μια συνήθης πρακτική της αγοράς που αξιοποιείται από τις περισσότερες ελληνικές τράπεζες.
Τον Μάρτιο του 2009, αντίστοιχες αποφάσεις του Διοικητικού Συμβουλίου του ΤΠΔ, ενέκριναν την β’ τιτλοποίηση μέρους των στεγαστικών δανείων του Ταμείου Παρακαταθηκών & Δανείων και για το λόγο αυτό υπεγράφησαν ανάλογες συμβάσεις που ανέθεταν τη διαμεσολάβηση για την προετοιμασία και την οργάνωση της συναλλαγής, οι οποίες μάλιστα εγκρίθηκαν από τον τότε Υπουργό Οικονομικών.
Από τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους, η διαδικασία τέθηκε σε κατάσταση αναμονής, λόγω της συνεχώς επιδεινούμενης κατάστασης της ελληνικής οικονομίας και των συνθηκών που είχαν διαμορφωθεί από αυτή. Την 12 Μαΐου 2011 το Δ.Σ του ΤΠΔ αποφασίζει την διακοπή-ματαίωση της διαδικασίας υλοποίησης της β’ τιτλοποίησης, αφού οι λόγοι που έθεταν τη διαδικασία σε αναμονή, εξακολουθούσαν να ισχύουν.
Με την ίδια απόφαση, αποφασίσθηκε και η εξόφληση των απαιτήσεων τρίτων-συνεργατών των διαμεσολαβητών, για τις παρασχεθείσες υπηρεσίες τους, έτσι όπως προέκυψαν κατά την προετοιμασία της β’ τιτλοποίησης, παρά το γεγονός ότι αυτή δεν υλοποιήθηκε.
Επειδή τα εκχωρούμενα προϊόντα προς τους ξένους -ως βάση της τιτλοποίησης- είναι ο μισθός του Δημοσίου Υπαλλήλου, το εφάπαξ και η σύνταξή του, το ερώτημα είναι; Ποιος καλύπτει το ύψος των δανειακών υποχρεώσεων των δανειοληπτών και των αποκλίσεων που μπορεί να δημιουργηθούν στην περίπτωση που οι μισθοί, οι συντάξεις και τα εφάπαξ των Δ.Υ. αξιολογηθούν-κοστολογηθούν και προσεγγίσουν τα σημερινά οικονομικά δεδομένα της Ελλάδος, δηλαδή συνεχώς μειούμενα προς τα κάτω,ενώ οι εκχωρούμενες δανειακές απαιτήσεις προς τους ξένους, οι οποίες συνομολογήθηκαν και τιτλοποιήθηκαν με τα δεδομένα του 2006, θα παραμένουν σταθερές;
Δεν πρέπει να ξεχνάμε πως το Ταμείο Παρακαταθηκών & Δανείων είναι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου που από την ίδρυσή του (1839) έχει ως σκοπό την εξυπηρέτηση του δημοσίου και κοινωνικού συμφέροντος, κάτι που δεν συνάδει στην περίπτωση που έχουν βρεθεί, αποτέλεσμα της σύμβασης για την τιτλοποίηση, δέσμιοι της JP Morgan, χιλιάδες δημόσιοι υπάλληλοι και στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας, που εμπιστεύτηκαν το ΤΠΔ.
Τέλος αξίζει να αναφερθεί η εξαιρετικά σημαντική απόφαση σχετικά με υπόθεση, την οποία χειρίστηκε δικηγόρος της Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ.
Σύμφωνα με αυτήν, εντάσσεται στις ρυθμιζόμενες οφειλές και απαίτηση του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων.
Η απόφαση με αριθμό 102/Φ436/2012 του Ειρηνοδικείου Αθηνών πολύ σωστά διασαφηνίζει ότι οι απαιτήσεις του Τ.Π.Δ. πρέπει να ρυθμίζονται με βάση τον νόμο 3869/2010 καθώς ελλείπει διάταξη που να το εξαιρεί ρητά. Πρόκειται, πράγματι, για μεγάλη δικαστική επιτυχία, καθώς μέχρι πρόσφατα τα Ειρηνοδικεία απέκλειαν τα δάνεια του Τ.Π.Δ. από το νόμο για τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά αφήνοντας τους οφειλέτες εγκλωβισμένους στους όρους των συμβάσεων που είχαν υπογράψει.
Η Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ., εκτιμά ότι η απόφαση αυτή ανοίγει το δρόμο και για άλλες θετικές για τους Δ.Υ., στελέχη Ε.Δ. και Σ.Α., αποφάσεις ώστε να απαλλαχθούν από τις δυσβάσταχτες δόσεις του Τ.Π.Δ., οι οποίες μάλιστα, παρακρατούνται απευθείας από το συνεχώς μειούμενο εισόδημά τους.
