ΑΝΑΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ ΑΠΟ www.kathimerini.gr
Εξομάλυνση της χαοτικής κατάστασης στη Λέσβο
Από τις 25 Σεπτεμβρίου, στις πρώην στρατιωτικές εγκαταστάσεις της Μόριας στη Μυτιλήνη, λειτουργεί ένας χώρος όπου κρατούνται μετανάστες.
Του Γιάννη Παλαιολόγου
Ο χώρος αυτός, που φιλοδοξεί σύντομα να μεταβληθεί σε ΚΕΠΥ (Κέντρο Πρώτης Υποδοχής), προς το παρόν αποκαλείται από τις Αρχές «κέντρο ταυτοποίησης». Πρόκειται περί ενός όρου ο οποίος δεν υπάρχει στον νόμο 3907 που ψηφίστηκε στις αρχές του 2011 και με τον οποίον θεσπίστηκαν η Υπηρεσία Ασύλου και η Υπηρεσία Πρώτης Υποδοχής, με σκοπό να μεταβιβάσουν την αρμοδιότητα για τη διαχείριση των παράνομων μεταναστών και των αιτουμένων άσυλο από την Ελληνική Αστυνομία σε εξειδικευμένο πολιτικό προσωπικό.
Ο λόγος που οι Αρχές, με πρώτο τον διευθυντή της Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής Παναγιώτη Νίκα, δεν χαρακτηρίζουν ΚΕΠΥ τον χώρο κράτησης στη Μόρια είναι ότι βρίσκεται ακόμα υπό τη διαχείριση της Αστυνομίας και όχι της νέας υπηρεσίας. Στο κέντρο, όπου σήμερα κρατούνται 66 μετανάστες, στην πλειονότητά τους Αφγανοί, διεξάγονται έργα επέκτασης.
«Η χωρητικότητά του, στην τελική του μορφή, θα φτάνει τα 180 άτομα (από 98 σήμερα)», δηλώνει στην «Κ» ο κ. Νίκας. Ο διευθυντής της Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής εκτιμά ότι η ανάληψη της ευθύνης του χώρου από την υπηρεσία του θα γίνει «το αργότερο ώς τα τέλη Ιανουαρίου του 2014».
Συνεχείς πιέσεις
Εν τω μεταξύ, το «κέντρο ταυτοποίησης» έχει συμβάλει στην εξομάλυνση της χαοτικής κατάστασης που επικρατούσε στο νησί σε σχέση με τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών. Με τις ακτές της σε σημεία να απέχουν λιγότερο από πέντε μίλια από την Τουρκία, η Λέσβος έχει δεχθεί τεράστιες πιέσεις, με αποκορύφωμα το 2008, όταν εντοπίστηκαν στο νησί πάνω από 13.000 παράνομα εισερχόμενοι αλλοδαποί. Εκτοτε, οι αριθμοί είχαν συρρικνωθεί δραστικά. Ωστόσο, η ενίσχυση της φύλαξης του συνόρων του Εβρου πέρυσι, με την ολοκλήρωση του φράχτη και την αποστολή μεγάλου αριθμού συνοριοφυλάκων, είχε ως αποτέλεσμα οι ροές να μετατοπιστούν ξανά προς τα νησιά του Αιγαίου. Σύμφωνα με στοιχεία του Λιμενικού για το 2013, 2.688 άτομα συνελήφθησαν να εισέρχονται παράνομα στη Λέσβο από τον Ιανουάριο έως και τον Σεπτέμβριο. Ο αντίστοιχος αριθμός για την ίδια περίοδο πέρυσι ήταν 454 άτομα.
Μέχρι πρότινος, μετά το κλείσιμο του κέντρου κράτησης στην Παγανή το 2009, το οποίο είχε γίνει αντικείμενο διεθνούς κατακραυγής, τα άτομα αυτά γέμιζαν ασφυκτικά τα κρατητήρια, περιφέρονταν στους δρόμους ή φιλοξενούνταν -από τον Νοέμβριο του 2012- στις πρώην κατασκηνώσεις του ΠΙΚΠΑ, λίγα χιλιόμετρα από τη Μυτιλήνη, με τη συνδρομή τοπικών ακτιβιστών και ΜΚΟ. Σήμερα, όπως αναφέρουν στην «Κ» στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας του νησιού, πηγές της ΕΛ.ΑΣ. και μέλη των ΜΚΟ, η κατάσταση, χάρη στο κέντρο, είναι σαφώς πιο ελεγχόμενη.
Οι μετανάστες καταγράφονται αρχικά από την Αστυνομία ή το Λιμενικό και στη συνέχεια μεταφέρονται στη Μόρια. Εκεί καταγράφονται εκ νέου από την κινητή μονάδα της Υπηρεσίας Πρώτης Υποδοχής που υπάρχει στο νησί (δύο άτομα επί του παρόντος, που μπορούν να αυξηθούν σε 5-6 αν παρουσιαστεί ανάγκη). Επιπλέον, υποβάλλονται σε ιατρικό έλεγχο από μονάδα των Γιατρών του Κόσμου και ενημερώνονται για τα δικαιώματά τους από κλιμάκιο της Υπάτης Αρμοστείας του ΟΗΕ. Αν επιθυμούν να καταθέσουν αίτημα για άσυλο στην Ελλάδα, απευθύνονται στους υπαλλήλους της Υπηρεσίας Ασύλου που βρίσκονται στο κέντρο.
Συμβολή διερμηνέων
Για τη διευκόλυνση της επικοινωνίας μεταξύ των μεταναστών και των Αρχών, σε κάθε στάδιο (πλην ζητημάτων που άπτονται της Δικαιοσύνης) είναι κρίσιμη η συμβολή των διερμηνέων της ΜΚΟ «Μετάδραση», είτε μέσω φυσικής παρουσίας είτε μέσω τηλεδιάσκεψης από την Αθήνα. Η Υπάτη Αρμοστεία παρέχει στους κρατουμένους υπνόσακους και κάποια βασικά είδη υγιεινής, ενώ υπάρχει αποθήκη όπου οι κάτοικοι του νησιού αφήνουν ρούχα για τους μετανάστες.
Για τις ανάγκες θέρμανσης έχει προβλεφθεί η τοποθέτηση μονάδων κλιματισμού στους οικίσκους κράτησης. «Ο χώρος προαυλισμού είναι περιορισμένος, αλλά οι συνθήκες είναι γενικά καλές και επικρατεί ηρεμία», δηλώνει στην «Κ» στέλεχος οργάνωσης που δραστηριοποιείται στο κέντρο.
Η ηρεμία αυτή, φυσικά, δεν αποκλείεται να είναι παροδική. Αν στους επόμενους μήνες οι ροές προς το νησί αυξηθούν, οι λύσεις που θα είναι διαθέσιμες στις τοπικές αρχές θα είναι ο συνωστισμός κρατουμένων στη Μόρια, η χρήση, εκ νέου, εναλλακτικών χώρων, όπως οι κατασκηνώσεις του ΠΙΚΠΑ, ή η επιτάχυνση στη χορήγηση των υπηρεσιακών σημειωμάτων διοικητικής απέλασης. Με τα σημειώματα αυτά, που δίνουν στον κάτοχό τους 30 ημέρες διορία για να φύγει από τη χώρα, οι περισσότεροι μετανάστες ταξιδεύουν στην Αθήνα αναζητώντας τρόπο να φτάσουν στον οριστικό προορισμό τους, συνήθως σε κάποια χώρα της Δυτικής ή της Βόρειας Ευρώπης. Ο τρόπος αυτός συχνά δεν βρίσκεται, με αποτέλεσμα να εγκλωβίζεται στην πρωτεύουσα ακόμα ένας φτωχός, απελπισμένος άνθρωπος, χωρίς δυνατότητα νόμιμης εργασίας και διατεθειμένος να κάνει ό,τι χρειαστεί για να επιβιώσει.
